Centar za istraživačko novinarstvo (CIN) je izradio mapu stranih investicija iz oblasti energetike koje nisu realizovane ili se njihova realizacija godinama prolongirala.

Za većinu ovih investicija najavljena je realizacija putem koncesija dodjeljenih na period od 30 i više godina, ali radovi na terenu ili nisu ni počeli ili su tek u početnoj fazi.

U mapi se nalazi 20 najavljenih stranih investicija u vrijednosti od najmanje 10,6 milijardi maraka. Podaci su ažurirani u augustu 2026. godine.

Nakon godina mirovanja pojedini investitori su odustajali od koncesija, a njihova koncesiona prava, odnosno koncesiona preduzeća je otkupljivala Vlada Republike Srpske putem javnih preduzeća. Prema podacima koje su prikupili novinari CIN-a, Vlada je otkupila najmanje četiri koncesiona preduzeća, plativši ih više od 329 miliona KM. Za dva preduzeća u vlasništvu Rašida Sardarova isplaćeno je ukupno 309 miliona KM, za koncesiono preduzeće “Bistrica” plaćeno je 20 miliona KM, dok iznos isplaćen za koncesiono preduzeće “Hydro Power Group” nije poznat.

Riječ je o preduzećima kojima su ranije dodijeljeni koncesioni ugovori, uz najavu da će uložiti više od milijardu i po maraka u izgradnju energetskih objekata.

Zbog neispunjavanja ugovornih obaveza ili jednostranog raskida Vlada Republike Srpske je pred međunarodnim privrednim sudovima izgubila dva arbitražna spora, vrijedna najmanje 125 miliona maraka.

Koncesioni ugovori, aneksi i arbitražne presude skrivaju se od javnosti, a tek dijelovi podataka dostupni su iz zvaničnih izvještaja i saopštenja Vlade te od povezanih izvora.

Riječ je o investicijama o kojima se u javnosti govorilo kao o velikim projektima koji će omogućiti prelazak na čistiju energiju i dugoročnu stabilnost u opskrbi strujom te otvaranje novih radnih mjesta. Podatke smo crpili iz ugovora i izvještaja o koncesijama, privrednih sudova, službenih glasnika, revizorskih izvještaja te izvještaja o radu preduzeća.

Mapa sadrži podatke o: nazivima poslovnih subjekata stranih investitora i državnih organa sa kojima su zaključivali ugovore, oblasti ulaganja i lokaciji, datumu potpisivanja ugovora kao i najavljenoj i ostvarenoj vrijednosti ulaganja. Dostupni su i podaci o trenutnom statusu projekata i razlozima njihovog zastoja ili nerealizacije. Mapa će tokom vremena biti ažurirana novim podacima.